Endometriozis bir üreme çağı hastalığıdır. Rahim içi zarının-endometrium (döllenen embriyonun yerleştiği boşluk) rahim içi yerine karın içindeki başka organlarda (tüpler, yumurtalıklar, karın içi zarı boşluğu, bağırsaklar, mesane) olması halidir.

Endometriozis

Endometriozisin Olabileceği Potansiyel Bölgeler

 

 Endometriuma benzer şekilde endometriozis alanları da menstrüel siklusa etki eden hormonlara karşı, her adet döneminde kanama, bulunduğu çevreye dökülme şeklinde yanıt verirler. Bu yanıt da çevre dokularda yapışıklık ve iltihabi bir reaksiyonu tetikler.

endo

 

endometriosis-s16-photo-of-inside-view-of-endometriosis

 

GÖRÜLME SIKLIĞI; Endometriozis jinekoloji pratiğinde sık rastlanan hastalıklar içindedir. Tüm kadınlarda % 5, üreme çağındaki kadınlarda  % 10-20,  infertil kadınlarda ise  % 30-50 gibi görülme sıklıkları vardır. Özellikle 30’ lu yaşlarda görülme olasılığı artar.  Ağrılı adet gören genç kızlarda, normale göre yaklaşık 5 kat artmış bir sıklık oranı vardır. Olguların yaklaşık % 15-30′unda nüks olabilir. Patolojinin şiddeti arttıkça tedavi sonrası nüks oranları artmaktadır.  Pratikte endometriozisli olgularda kanser oranlarında artış gözlenmez.  Ama endometriozisle  berrak hücreli veya endometrioid kanser gibi bazı yumurtalık kanserlerinin birlikteliği,çalışmalarda artmış olarak saptanmıştır.

NEDEN; Endometriozisin nedeni tam olarak net değildir. Bu konuda birçok teori vardır. Bunları kısaca sıralarsak:

Ters yönde menstrüel kanın akımı ; adet kanının tüplerle karın içine her adet döneminde ters yönde akması ve bu endometrium dokusunun karın içine  yerleşmesi esasına dayanır. En kabul gören görüş olsa da; sağlıklı % 90 kadında ters yönde akım görülmesine rağmen, neden endometriozisin bu oranda görülmediğini açıklayamamaktadır. Burada bağışıklık sisteminin devreye girdiğini açıklamak  gerekmektedir. Yani; ters  akım ile gelen endometrium dokuları normal bağışıklık sistemi olan kadınlarda  temizlenebilirken, bağışıklık sisteminde bozukluk olması durumunda bu temizlenme olamamakta ve endometriozis gelişmektedir. Yine ilk adetini daha erken görmeye başlayan veya sık ve uzun süre adet gören kadınlarda, endometriozis görülme sıklığı anlatılan bu mekanizmalar nedeniyle daha yüksektir.
Kan dolaşımı ve lenf yoluyla yayılım; Karın boşluğu dışındaki (eski cerrahi skarları, göz, akciğer vb.) endometriozis olgularını açıklar.

Genetik eğilim; Henüz bulunmuş bir genetik faktör yoksa da, son yıllarda nedenler arasında daha sık bahsedilir olan bir teoridir. Örneğin annesi veya kız kardeşi endometriozisli olan kadınlarda riskin 5-6 kat artması, bu teoriyi desteklemektedir.

BELİRTİLER;
Bazı olgularda  hiçbir belirti görülmeyebilirken, çoğunlukla belirtiler zamanla kötüleşebilir. Kısırlık-infertilite ve ağrı en önemli iki belirtilerdir.

Tek başına endometriozis tanısı almak;  doğurganlığı olumsuz etkileyen, ve her tür infertilite tedavi modalitesinin standart başarısını azaltan bir durumdur. Bu nedenle endometriozisli kadınlarda, infertilite tedavisine standart 1 yılın dolmasını beklemeden başlamak yerinde olacaktır. Endometrioziste görülen; yumurta kalitesi ve yumurtlamalarda bozulmalar, karın içi sıvısının oluşan embryoya toksik etkisi, embryonun rahime tutunmasındaki bozukluk, karın içi boşluğundaki yapışıklıklar, tüp ve yumurtalıkların fonksiyonlarının bozulması gibi faktörler infertilite nedenidirler.

Ağrı özellikle kasık bölgelerinde ve devamlı tarzda olabilir. Adet veya ilişki anındaki ağrılar ise; öncelikle endometriozisi akla getirecek kadar sık ve hastalığa spesifik belirtilerdir. Ağrı şiddeti ile hastalığın yaygınlığı arasında doğru orantı yoktur.
Diğer belirtiler ise; Bel ağrısı, yorgunluk, halsizlik, adet anında dışkılama alışkanlıklarındaki değişmeler, ağrılı veya kanamalı idrar yapma şeklinde sayılabilir.

TANI;

Endometriozis atipik görülebilen yerler dışında klasik olarak; karın zarı-periton, yumurtalıklar, ve vajen ile rektum arasındaki bölgede derin yerleşimli olarak görülür. Muayene sırasında klinisyene endometriozisi düşündürtebilecek birçok bulgu saptanabileceği gibi, hiçbir pozitif bulgu elde edilemeyebilir.

transvajinal-ultrasonografi

Transvajinal Ultrasonografi

 

Transvajinal ultrasonografi özellikle endometrioma dediğimiz çikolata kistlerinin , MR derin yerleşimli endometriozis odaklarının tanısında kullanılabilen önemli görüntüleme yöntemleridir. Ca 125, Ca 19-9 gibi tümör belirteçlerinin kanda bakılması tanıya yardımcı olmaktadır. Kesin tanı için altın standart laparoskopi operasyonudur. Laparoskopi ile hastalığın evresi saptanabilirken, (hafif, orta, ağır) endometriozisin kesin tanısı için lezyonlardan biyopsi de alınabilir.

chocolate cyst - scan

Ultrasonografide Tipik Bir Endometrioma Görüntüsü

 

Her adette yumurtalıktaki endometrial dokunun, hormonal etki ile kanaması kistleşmeye yol açar. Bu kistin içerisinde bekleyen kanamalı materyale  her adet döneminde yeni kanın eklenmesi ve bekleyen kanın koyu kıvamlı çikolata şeklini alması, endometriozis kistleri-endometriomalara halk arasında çikolata kisti denmesinin nedenidir.  Bu tip kistlere vajinal ultrasonografi ile tanı konması oldukça kolaydır.

endo 2

 

price62b

Endometriozisin Dört Aşamalı Yaygınlık Derecelendirmesi

 

TEDAVİ; Genel olarak 5 cm’ den büyük çikolata kistlerinin cerrahi olarak alınması gerekebilirse de, günümüzde artık özellikle infertilite açısından tüp bebek öncelikli tedaviler daha ön plandadır.
Tedavide medikal, cerrahi ve aşılama veya tüp bebek gibi üremeye yardımcı tedavi seçenekleri vardır.

Medikal tedavide kullanılan yalancı gebelik veya menopoz oluşturucu ilaçlarla lezyonlar geriletme veya yok edilmeye çalışılmakta ve ağrıyı azaltıcı amaç ön planda tutulmaktadır. İnfertilite tedavisinde bu tip ilaçların yararı ispatlanamamıştır.  Bu amaçla, doğum kontrol ilaçları, progesteron hormonu, non steroid ağrı kesiciler, ve GnRH-a analogları kullanılabilir. Ayrıca bu konuda aromataz inhibitörleri, bağışıklık sistem regülatörleri, damar oluşumunu önleyen ilaçlarda gelecek vaad etmektedir. Ağrı açısından doğurganlığını tamamlamış ve tıbbi tedavilere dirençli olgularda, radikal olarak rahim ve yumurtalıkların alınması gerekebilir.
İnfertilite amaçlı yaklaşımda; kanıta dayalı tıp açısından cerrahi olarak yapışıklıkların açılması ve lezyonların yakılmasının, özellikle hafif olgularda gebelik oranlarının arttırılmasına yararı olduğu savunulmaktadır. Bu tedavi sonrası gebelik sağlanamazsa, tüpler açık ve sperm parametreleri normalse  2-3 ay inseminasyon-aşılama denenebilir.

Ama aşılama yapmadan önce bu konuda endometriozisteki bir olumsuzluğun da bilinmesi gerektiğini düşünüyorum. Hafif şiddette (pelvik yapışıklık yok), normal yumurtlaması olan bir endometriozis olgusunda bile, gonadotropinlerle yapılan aşılama işleminin gebelik şansı, normalde aşılama ile sağlanan gebelik şansından (Bakınız: İnfertilite Bölümü-Aşılama) daha azdır (deneme başına yaklaşık % 6). Bu düşük gebelik oranının; pelvik yapışıklık, tüp veya yumurtalıklarda hasar olmasa bile, endometriozisin bizzat kendinden kaynaklı ve yumurtanın döllenmesini olumsuz etkileyen uygunsuz pelvik-karın içi boşluğu ortamından dolayı olduğu bilinmektedir.

Laparoskopi cerrahisi sonrası tüp bebek tedavisi yapılması, sadece cerrahi yapıp sonrası bekleme tedavisine göre daha etkindir. Eğer hasta laparoskopi sonrası maksimum 1 yıl beklemeye rağmen kendiliğinden gebe kalamazsa, tüp bebek tedavisine alınmalıdır.

Tüp bebek tedavisi öncesi laparoskopi ile çikolata kisti-endometriomaların alınmasının gebelik şansının artmasına ek bir yararı yoktur. Bu nedenle bu tip olgularda; cerrahi zararlardan kaçınmak, gebeliğe ulaşma süresi ile gideri azaltmak açısından, direkt tüp bebek tedavisi önerilmelidir. Kadın yaşı ileri, tüp fonksiyonları bozuk, erkek problemi olan veya uzun süreli infertilitesi olan olgularında yine tüp bebek tedavisi öncelikli olarak düşünülmelidir.

Endometiozisli olgularda menopoza girildikten sonra rahatlıkla menopozal hormon tedavisi uygulanabilir.  Endometriozis nedeniyle opere olmuş ve rahmi alınmış olgularda menapoz sonrası verilecek tedavinin ilk yılında östrojen-progesteron hormonunu birlikte verilmelidir. Halbuki endometriozis olmayıp rahmi alınmış olgularda sadece östrojen verilmesi yeterlidir. Menopoz sonrası tedavi sırasında veya bekleme döneminde endometriozisin nüks etmesi çok nadirdir.

 

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar   

#1 umut 20-03-2014 19:12
bende çikolata kisti var ama aşılama yapılacak neden siz tüp bebek yapılması gerekir demişsizniz yazınızda bu nasıl iş oda dr sizde kime güveneceğiz hocam tüp bebek masrafı sizde ne kadar ve ssk çalışanım ben karşılıyormu sizde yaptırsam ssk masrafımı nolur yardımcı olun….
Alıntı
#2 Dr. Muammer DOĞAN 20-03-2014 19:12
Tüm bu sorularınızı ve yapılacak tedaviyi sizi takip eden doktorunuza sormalısınız. uzaktan sizi daha fazla yönlendirmem olanaksız, üzgünüm.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
http://www.muammerdogan.com/
https://www.facebook.com/drmuammerdogan
https://twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#3 Hatice 20-03-2014 19:13
Çikolata kisti testi yaptırmak istiyorum.Testi adet günümde mi yaptırmam gerekiyor?
Alıntı
#4 Dr. Muammer DOĞAN 20-03-2014 19:13
Çikolata kisti testi derken neyi kastettiğinizi anlayamadığım için yorum yapamıyorum.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
http://www.muammerdogan.com/
https://www.facebook.com/drmuammerdogan
https://twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#5 ayfer 20-03-2014 19:13
mrb hocam 24 yasında 3yıllk evliyim.gebelik düşündüğüm icin DR gittim usg sonucuma göre sol over lojunda 50x60x75mm boyutlarında yoğun içerikli komplike kist izlenmiştir(hem orojik?).kan tetkiklerin normal sadece ca125:51.Hsg sonucum ise;uterusa verilen opakla her iki tuba fimbriaya kadar izlendi. her iki fimbriadan peritona dağılım izlenmedi.(hsg ceken teknisten tuplerin ucunda fimbriada duzensizlikler olduğunu soyledi).sizce sonuclarıma göre cocuk sahibi olabilirmiyim,d aha tedaviye başlamadım ne yapmalıyım?iyi çalışmalar
Alıntı
#6 Dr. Muammer DOĞAN 20-03-2014 19:13
Çok büyük olasılıkla sol overde tanımlanan ve hemorajik kist denilen oluşum, çikolata kisti yani endometrioma. Ca 125 değeri de bunu destekliyor. Eğer endometriomanız varsa endometriozis doğurganlığı olumsuz etkileyen bir durum olduğu için, tecrübeli bir hekimin gözetiminde tedavi olmanızı öneririm.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
http://www.muammerdogan.com/
https://www.facebook.com/drmuammerdogan
https://twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#7 ESRA 14-06-2014 16:03
merhaba hocam 4.2 cm çikolata kistim var iki yumurtalığımda da birden fazla 1 senedir tedavi görüyorum gebe kalamadım rahim filmim temiz çıktı sizce ameliyat mı olmalıyım yoksa tüp bebek mi
Alıntı
#8 Dr. Muammer DOĞAN 16-06-2014 06:41
Alıntılandı ESRA:
merhaba hocam 4.2 cm çikolata kistim var iki yumurtalığımda da birden fazla 1 senedir tedavi görüyorum gebe kalamadım rahim filmim temiz çıktı sizce ameliyat mı olmalıyım yoksa tüp bebek mi

Günümüzde kanıta dayalı tıpta; sizin gibi endometrioma - çikolata kisti olan hastalarımızda, gebelik için öncelikle tüp bebek ağırlıklı tedavileri öneriyor ve uyguluyoruz.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
www.muammerdogan.com/
www.facebook.com/.../
twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#9 Kiraz 08-03-2017 15:11
Merhabalar, bir buçuk yıllk evliyim ve çocuk istiyoruz. Ekim ayında her iki yumurtalığımda çikolata kisti olduğunu öğrendim. Sağdaki küçük boyutta fakat soldaki 6 cm. CA125 değeri ilk 80 çıktı. 2 ay sonra tekrar tahlil yaptırınca değerin 116 olduğunu gördük ve kistte de büyüme olmuş. Dolayısıyla doktorum kist hızlı büyüdüğün için hamileliği beklemeden operasyon geçirmem gerektiğini söyledi. Fakat bu da yumurta rezervini etkilediği için endişeliyim. Sizce kiste müdahale edilmeden önce tüp bebek denemeli miyiz?
Yardımınız için şimdiden teşekkür ederim.
Alıntı
#10 Dr. Muammer DOĞAN 17-03-2017 11:48
Alıntılandı Kiraz:
Merhabalar, bir buçuk yıllk evliyim ve çocuk istiyoruz. Ekim ayında her iki yumurtalığımda çikolata kisti olduğunu öğrendim. Sağdaki küçük boyutta fakat soldaki 6 cm. CA125 değeri ilk 80 çıktı. 2 ay sonra tekrar tahlil yaptırınca değerin 116 olduğunu gördük ve kistte de büyüme olmuş. Dolayısıyla doktorum kist hızlı büyüdüğün için hamileliği beklemeden operasyon geçirmem gerektiğini söyledi. Fakat bu da yumurta rezervini etkilediği için endişeliyim. Sizce kiste müdahale edilmeden önce tüp bebek denemeli miyiz?
Yardımınız için şimdiden teşekkür ederim.

Tecrübeli bir tüp bebek uzmanına başvurmanızı öneririm. OPERASYON OLMADAN DA TÜP BEBEK TEDAVİSİ YAPILABİLİR. Bunu hekim olarak bizler değerlendiriyoruz.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
www.muammerdogan.com/
www.facebook.com/.../
twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#11 Sema 09-05-2017 15:22
Hocam merhaba, 32 yaşında 2yıllık evliyim. Evlendiğimden beri bende sağda ve solda olmak üzere yaklaşık 4 cm çapında hem basit hem de çikolta kisti mevcut. Yani yumurtalıklarım ı sarmış durumda. 1 defa tüp denedik. İlk transfer malesef olmadı. Şimdi sıra 2. De. Bu şekilde başarı oranım nedir? Ameliyat öneriyormusunuz ?
Alıntı
#12 Dr. Muammer DOĞAN 10-05-2017 11:08
Alıntılandı Sema:
Hocam merhaba, 32 yaşında 2yıllık evliyim. Evlendiğimden beri bende sağda ve solda olmak üzere yaklaşık 4 cm çapında hem basit hem de çikolta kisti mevcut. Yani yumurtalıklarımı sarmış durumda. 1 defa tüp denedik. İlk transfer malesef olmadı. Şimdi sıra 2. De. Bu şekilde başarı oranım nedir? Ameliyat öneriyormusunuz?

Basit yumurtalık kistleri kendiliğinden geçerler. Çikolata kistleri ise ameliyat edilmeden geçmez ve büyüme eğiliminde olurlar. Ameliyat edilseler de endometriomalar ın nüks etmeleri mümkündür. Daha önceki tüp bebek denemenizde neden transfer edilmediğinin nedenini bilmeden sorunuza yanıt veremem. Ama genel olarak ameliyat olmadan tüp bebek tedavisine devam edin denilebilir. Yine de asıl kararı sizin tüp bebek doktorunuzun vermesi gerekiyor.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
www.muammerdogan.com/
www.facebook.com/.../
twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı